Stress bij honden, oorzaak en gevolgen


Stress bij honden, de oorzaken en gevolgen.

Veel  gedrag en gezondheidsproblemen bij honden worden in de basis veroorzaakt door stress. Wat is stress bij honden, wanneer is er sprake van chronische stress en wat kunnen de gevolgen zijn van te vaak stress?

Adrenaline, het stresshormoon bij mensen en honden

Als een situatie nieuw, onbekend, spannend of als gevaarlijk wordt ervaren maakt het lichaam het stress hormoon adrenaline aan. Adrenaline zorgt ervoor dat je scherp en alert bent om te reageren op de situatie. Ook bij pijn en verdriet, of opwinding door blijdschap doet het adrenaline niveau in het bloed stijgen, net als fysieke inspanning. Tijdens de  slaap zakt het adrenaline niveau weer en komen lichaam en geest weer tot rust. Voldoende slaap is dus heel belangrijk voor een goede balans. Te weinig slaap geeft een onbalans, er is te weinig tijd geweest om het adrenaline niveau te doen zakken.

De gevolgen van teveel stress bij honden

Teveel stress tast het immuun systeem aan  waardoor er een groter risico is op gezondheidsproblemen. Steeds weer terugkerende oor en blaasontstekingen en allergische huidproblemen zijn bekende voorbeelden. Ook veel gedragsproblemen kennen in de basis een te hoog stressniveau bij de hond. Gedragsproblemen bij honden worden in de praktijk  regelmatig toegeschreven aan dominantie waardoor er corrigerend wordt gereageerd met als gevolg nog meer stress.

Oorzaken van stress

De manier waarop wij op onze hond reageren is (vaak onbedoeld) een van de belangrijkste oorzaken van een te hoog stressniveau bij de hond. Dit gebeurd onbewust , door gebrek aan kennis of door het eerder genoemde (vastgeroeste) dominantie denkmodel. Als baasje bepaal je heel veel voor je hond en de hond zelf heeft weinig keuze. Wij bepalen wanneer de hond wordt uitgelaten en de route die we lopen, waar de hond zijn of haar behoefte mag doen, of er tijd is om te snuffelen, of er gespeeld of geknuffeld wordt en hoe lang. De hond moet altijd luisteren en het liefst direct. We voeren de regie over het leven van de hond en bepalen zelfs wanneer hij of zij kan slapen. Wat voor ons misschien normale, dagelijkse situaties zijn wordt door de hond anders beleefd en veroorzaakt stress. Denk aan alleen thuis zijn, harde geluiden of muziek, spelende kinderen, naar dierenarts of trimmer, bezoek ontvangen of mee op bezoek gaan, autorijden, andere honden ontmoeten, katten zien, aangeraakt worden door vreemden. Maar ook mee in de bus met de uitlaatservice, fysieke spelletjes, trekspelletjes en steeds weer ballen gooien doen het adrenalineniveau stijgen en veroorzaakt stress bij honden.

Herkennen van stress

Er zijn meer en minder opvallende gedrag en stressignalen die honden kunnen laten zien als ze last hebben van stress. Het gedrag kan worden opgedeeld in 6 groepen:

  • Ambivalent gedrag: de hond kan niet kiezen en laat twee gedragingen tegelijk of na elkaar zien die in tegenspraak zijn met elkaar. Naderen en weer terugdeinzen bij een onbekende persoon of hond, de oren zelfverzekerd naar voren tonen, maar de staart onzeker naar beneden laten zien.
  • Omgericht gedrag: het gedrag is gericht op iets of iemand anders dan de veroorzaker. Bijten in de riem is een bekend voorbeeld. De hond is aangelijnd en wil eigenlijk bijten naar de andere hond die er aan komt. In plaats daarvan bijt hij in de riem en kan daarbij uit opwinding ook in de hand gaan bijten die de riem vast houdt. Vaak schrikt de hond hiervan, het was zo niet bedoeld.
  • Overspronggedrag: De hond weet niet hoe te reageren op een situatie en doet iets wat ogenschijnlijk uit het niets komt en totaal niets met de situatie te maken heeft. Uitschudden, snuffelen, opeens uitgebreid moeten krabben. Plotseling treed een ander gedrag op alsof het heel belangrijk is . De spannende situatie laat de hond zo aan zich voorbij gaan, als hij of zij die keuze heeft.
  • De intentie beweging: De hond laat zien iets te willen doen wat hem ook weerhoudt. Wanneer de hond zijn poot optilt en niet weg rent laat hij zien dat hij eigenlijk wil wegrennen, of juist op het doel wil afgaan, maar iets weerhoudt hem ook. Bij Staande jachthonden en Pointers bijvoorbeeld is dit gedrag in gefokt. De hond ziet wild en wijst het aan met zijn poot, in plaats van het wild te achtervolgen of pakken.
  • Autonome respons: Een reactie van het lichaam zelf, los van de “wil”van de hond. Gapen, kwijlen, spontaan haar verliezen,borstelen (haar op de rug gaat overeind staan),  uitschudden of niezen.

Een hond laat stress op een heleboel manieren zien en net als bij mensen reageren honden ook verschillend naar gelang het individuele karakter en de situatie. Stresssignalen die een hond laat zien zijn: hijgen, met de tong de bekrand aflikken, tongelen, dit is kort over de neus likken, kwijlen, trillen, piepen of janken, hoog blaffen, borstelen: het rughaar en bij de staart staat recht overeind, gapen, voorpootje heffen, alsof de hond een stap wil nemen, krabben, niezen, zich uitschudden, zich uitrekken, plassen, in de riem bijten, in eigen poten of staart bijten, zichzelf likken, achter de eigen staart aanjagen, kwispelen met een stijve staart, vooruitspringen en weer terug deinzen, het oogwit laten zien, verstarren, staren en wegkijken.

Slapen reduceert stress

Het is belangrijk stresssignalen in de juiste context te kunnen duiden bij de hond zodat je als eigenaar de stress kan verminderen door de situatie makkelijker voor hem te maken. Blijf zelf altijd rustig, geef geen commando’s en corrigeer niet. Straf is een grote stressfactor. Stress is niet altijd te voorkomen zoals een bezoek aan de dierenarts. We kunnen er wel rekening mee houden zoals de hond in de auto op zijn beurt laten wachten in plaats van de wachtkamer. Geef de hond voldoende rust na een stressvolle situatie, ook de volgende dag. Herstel na stress heeft tijd nodig, het adrenalineniveau in het bloed zakt langzaam. Een hond die hevig schrikt van bijvoorbeeld vuurwerk en op de vlucht slaat kan meerdere dagen wegblijven. Het kan wel tot 6 dagen duren voor het stressniveau voldoende gezakt is en de hond weer terug durft te komen. Een rustige plek waar de hond zich terug kan trekken om te slapen is belangrijk. Een volwassen hond heeft 16 tot 18 uur slaap per dag nodig. Een hond die structureel te weinig slaap krijgt kan chronische stress ontwikkelen wat hem gevoeliger maakt voor angsten. Door teveel stress en te weinig rust en hersteltijd kan een hond hyperactief worden. Veel hondeneigenaren denken of krijgen dan het advies meer met de hond te gaan doen zoals fietsen en achter een bal aanrennen terwijl de hond juist behoefte heeft aan rust, structuur , voorspelbaarheid en regelmaat. Herstellen van chronische stress kan weken, maanden of zelfs jaren duren. Dit geldt zeker voor honden die fysiek en of mentaal overvraagd zijn en getraumatiseerde honden. Natuurlijk is het leuk en gezond om met je hond avonturen te beleven en fijne lange wandelingen te maken. Of te trainen op een hondenschool waar gebruik wordt gemaakt van positieve bekrachtiging. Leer de lichaamstaal van je hond kennen en voorkom dat stress zich opstapelt. Zorg naast de leuke uitjes en individuele aandacht ook voor voldoende rust en slaap voor de hond in een rustige omgeving zodat hij of zij zich weer kan herstellen voor een nieuwe dag vol avontuur.

Laat commentaar achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>